Onların mezar taşlarında Agop, Artin, Bedros, Jojen, Panayot,
Yorgi, Nikola, Konstantin, Mihail, Dimitri gibi pek de alışık
olmadığımız isimler yer alıyor. Doğum yılları bir miktar
farklı olsa da ölüm tarihleri aynı: 1915. Onlar Çanakkale'da
kahramanca savaşan gayrimüslim şehitlerimiz. Genelkurmay
Başkanlığı tarafından yayımlanan 6 ciltlik, "Şehitlerimiz"
kitabında hepsinin künyelerini bulabilirsiniz. Çanakkale'ye
giderseniz de ay-yıldızlı mezar taşlarını...

HİÇ kuşkusuz en etkileyici olan, Alay Tabibi Yüzbaşı
Dimitroyati'nin, omuz omuza savaştığı Ali Çavuş'a söylediği
sözler...

Çanakkale Savaşı'nın ölüm-kalım günlerinde Yüzbaşı Dimitroyati
vurulmuştur. Doktor olduğu için de yarasının ölümcül olduğunu
fark etmesi uzun sürmeyecektir. Bunun üzerine, kendisi için
çırpınan Ali Çavuş'a dönerek şunları söyler Alay Tabibi
Yüzbaşı Dimitroyati:

"Bak Ali Çavuş, öldüğümde gávur-mavur deyip başka yere gömmeye
kalkarlar. Sakın, beni sizden ayırmalarına müsaade etme."

KUTSAL VASİYET

Ne var ki, bir süre sonra Ali Çavuş da vurulmuş ve hastane
çadırına kaldırılmıştır. Yarasını ve çektiği acıyı unutan Ali
Çavuş, kucağında can veren komutanının vasiyetini yerine
getirebilme telaşına düşmüştür hastane çadırında. Başında
duran sıhhıye erine Yüzbaşı Dimitroyati'nin vasiyetini
aktaracak, bu vasiyetin komutanlığa mutlaka iletileceği ve
gereğinin yerine getirileceği sözünü alınca da huzur içinde
son nefesini verecektir.

Bu çarpıcı ayrıntı, Kemal Demirel'in, "Anafartalar'ın Beş
Günü" adlı kitabında anlatılıyor. Yüzbaşı Dimitroyati,
Çanakkale'de vatan için can veren gayrimüslim askerlerin ne
ilki, ne de sonuncusu. Genelkurmay Başkanlığı tarafından
yayımlanan 6 ciltlik "Şehitlerimiz" adlı kitapta, Çanakkale
Savaşı sırasında kaybettiğimiz 105 gayrimüslim asker ve
subayın künyeleri mevcut.

YÜZBAŞI SOKRAT

"Çanakkale, Gelibolu, Kanlısırt, Arıburnu, Kitre, Seddülbahir
ve I. Dünya Savaşı'na sahne olan Çanakkale harp sahalarını
gezmek ve binlerce isimsiz vatan şehidinin yattığı bu mübarek
toprakları ziyaret ederek ruhlarına bir Fatiha okumak her
Türk'ün bir vecibesi ve yurt vazifesi olmalıdır. Bu harp
sahalarını ziyarette bulunan her yurttaşın Hac'ca gitmiş kadar
sevap işleyeceğine imanım vardır."

Bu satırlar ise Çanakkale Savaşları sırasında Makineli Bölük
Komutanı olan Sokrat İncesu'ya ait.

Yüzbaşı Sokrat İncesu, savaştan sağ kurtulabilenlerden. 1964
yılında yayımlanan, "Birinci Dünya Savaşı'nda
Çanakkale-Arıburnu Hatıralarım" isimli kitabında neler
yaşadıklarını son derece çarpıcı bir üslupla anlatıyor.

Bağrımızda yatıyor

"Gavur-mavur deyip başka yere gömmeye kalkarlar, beni sizden
ayırmalarına müsaade etme" diyen ve son arzusuna kavuşan Alay
Tabibi Yüzbaşı Dimitroyati'nin ay-yıldızlı mezarı, Çanakkale
Şehitliği'nin restorasyon ekibi tarafından temizlendi ve
yeniden boyandı.

Yılların emeği

YILLARDIR bütün emeğini Çanakkale Savaşı'na harcayan gazeteci
Gürsel Göncü ile emekli asker Şahin Aldoğan tarafından
hazırlanan "Siperin Ardı Vatan" adlı kitap, bu konuda yapılmış
birkaç orijinal çalışmadan biri olma niteliğini taşıyor.
Kitaba yazdığı önsözde, "Toprak demeyip geçtiğimiz yerleri
tanımaya çalışıyoruz" diyen Gürsel Göncü, Çanakkale savaş
tarihinin hálá yazılmayı beklediğini de özellikle vurguluyor.

Onlar vatan şehidi

PEKİ, I. Dünya Savaşı'nda Çanakkale dahil muhtelif cephelerde
Osmanlı ordusu saflarında çarpışıp can veren gayri müslim
askerlerimiz şehit olarak kabul edilebilir mi? Prof. Hayrettin
Karaman şöyle dedi: "Dini bakımdan şehit diyemeyiz ama yüz
yıldan fazla bir süredir literatüre 'vatan şehidi' kavramı da
girmiştir. Bu açıdan baktığımız zaman, Çanakkale'de savaşan
gayrı müslim vatandaşlarımız elbette ki vatan şehididir."

Diyanet: Namazları kılınır

Çanakkale Savaşı konusunda yaptığı çalışmalarla tanınan emekli
Albay İsmail Özdilek'in, "Çanakkale'de can veren gayrimüslim
askerlerimiz şehit midir" sorusuna Diyanet İşleri Başkanlığı
internet sitesinden verilen cevapta Müslümanların yanında
savaşırken ölen gayrimüslimlerin, "dünya hükümleri bakımından
şehit kabul edileceği, cenaze namazları kılındıktan sonra
kanlı elbiseleri ile defnedileceği" belirtiliyor.

Şehit diyemeyiz

Eski Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Nuri Yılmaz: "Şehitlik
İslami bir kavramdır. Bu itibarla, Çanakkale'de ölen
gayrimüslim vatandaşlarımıza şehit diyemeyiz. Vatanlarını
müdafaa maksadıyla can verdikleri için Allah onların
mükafatını ayrıca verecektir."